Anton Çehov
Rus hikaye ve oyun yazarları arasında önemli bir yeri bulunan Antov Pavloviç Çehov, Taganrog'da doğdu. Küçük bir tüccar olan babası tamamen batıp alacaklılardan kurtulmak amacıyla Moskova'ya kaçında Çehov da Taganrog'da başladığı liseyi Moskova'da tamamlamak zorunda kaldı. 1879'da tıp eğitimi almaya başlayan daha sonra da doktor olarak görev yapan yazar, 1891 yılında Moskova yakınlarındaki Melichova köyüne hekim olarak gitti. Rusya'nın iç bölgelerinde açlık ve yoksulluk çeken halka yardım için düzenlenen eylemlere katıldı. Liberal Halkçılık ve Tolstoyculuk ile hesaplaşarak demokratik bir dünya görüşü kazanması da bu yıllara rastlamaktadır.

1893 yılında Çar tarafından mahkum edilen kişilerin yaşamlarını daha yakından incelemek için bir Uzakdoğu adası olan Sahalin'e giden Çehov, bu geziden edindiği izlenimleri "Sahalin Adası" adlı yazısında ayrıntılarıyla anlattı ve resmi makamlara bu konuyla ilgili ciddi suçlamalarda bulundu.

Genç yaşta akciğer veremine yakalanan yazar, uzun yıllar ikamet ettiği Melichova'dan ayrılıp Yalta'ya yerleşti. Dönemin dünyaca ünlü yazarlarından Tolstoy ve Gorki ile dostluk kurdu. Gorki'nin Rus Bilimler Akademisi'ne seçildi ancak bu akademiye onursal üyeliği Çar II. Nikola tarafından engellenince üyelikten çekildi. Rusya'nın toplumsal yapısının köklü bir şekilde değişmesi gerektiğine inandığı için hastalığının giderek arttığı son yıllarında toplumsal eylemlere aktif olarak katılmaktan geri durmadı.

Anton Çehov'un edebi kişiliği 1880'li yılların başında şekillenmeye başladı. 1884'te gülmece türünde yazdığı ilk hikayelerini Antoşa Çekonte takma adıyla yayınladı. "Melpomene'lerin Hikayesi" ismiyle yayınlanan ilk kitabını "Şafakta ve Renkli Hikayeler" izler. Yazın hayatına başladığı andan itibaren toplumsal-eleştirel yaklaşımı da kendini göstermeye başlamıştır. N. L. Leykin tarafından çıkarılan Oskolki gibi gülmece dergisinde yayınlanan yaklaşık 400 hikayesi de onun toplumsal bakışının ne yönde olduğunu açıklayıcı niteliktedir. Bu yıllarda nükteli fakat taraf tutmayan hikayelerinin yanısıra düşünsel zenginliği olan, gülmece yüklü hikayeler yazmayı başaran Çehov'un 1888'de "Bozkır"la başlayan ikinci döneminde önemli toplumsal konular ve görüşlerin kullanıldığı görülmektedir. Rus gerçekliğinin saçmalıkları ile sanatçının ve sanatın sorumlulukları üzerine kafa yoran yazar, gerçekçi bir düşünce sistemi arayışı içine girmiş ve bu görüşleri zamanla olgunlaşmıştır. Bu yapıtlarla Rus eleştirel gerçekçiliği sanatsal anlamda doruğa ulaşmıştır. Rus günlük yaşamından yola çıkılarak, insanlara ve duyumlara ilişkin ayırt edici özelliklerin özüne uygun biçimde verilmiş olmasıyla, nesnelliği vurgulanmış anlatım tarzıyla, kısa ve özlü diliyle ilgi çeken uzun hikayelerinde ise Çehov, gerçekçi hikaye sanatına ruhsal yönden uyarıcı bir içerik kazandırmakla kalmayarak sembolist bir eğretileme öğesi de katmıştır. Hikaye türüne giren en iyi yapıtlarından biri olan "Altıncı Koğuş"ta bir yandan mutlakiyetçi Rusya'nın despotluğunu suçlamış diğer yandan da toplumsal değişimlerin önünü tıkayan edilgen yaşama üslubuna ve bu tür düşünsel tutama eleştiri okları fırlatmıştır. "Düello", "Asmakatlı Ev", "Hayatım" gibi hikayeleri ise yurdundaki boğucu yaşam üzerine karamsar düşüncelerine kaynaklık eder ancak bunlardan Rusya'nın geleceğine ilişkin inanç da bir o kadar etkilidir. Çehov hikayelerinin bir çoğunda Çarlık'la yönetilen toplumda bireyin çöküşünü betimler daha çok yergi aracılığıyla grotesk öğeler aydın çevrelerine egemen olan dar kafalılığı, düşünce bakımından geri kalmışlığı açığa serer. Kapitalizmin kırsal toplumlara sızmasını, köy emekçilerinin korkunç yoksulluğunu ve Rus büyük burjuvazisinin asalak yaşam tarzını açığa çıkaran hikayeler de kaleme almıştır. Aşk hikayelerinde çağının evlilik, sevgi ve aile ilişkilerine ışık tutan yazar kimi zaman da burjuva bireyin başıboşluğuna, güçsüz kişiliğine karşıtlık oluşturacak tarzda öne sürdüğü ve ideal olarak benimsediği etkin, özverili kişi tiplemesini ön plana çıkartır. 1898 yılında belirginleşmeye başlayan üçüncü dönemine adım atan yazar, bu döneme ait ürünlerinde yeni, yüce ve akla dayalı yaşam biçimlerini anlatır. 1880'li yıllardan itibaren tiyatro oyunlarına da ağırlık veren Çehov, ilk ürünlerinde ince zekanın ürünü olduğu anlaşılan, belli bir ortamda olup biten abartılı sahnelerle dolu kaba güldürüyü temel almıştır. İlk dramı olan "İvanov", her ne kadar Rus oyun geleneğine bağlı olarak yazılmışsa da "Martı" ile Rusya'da yeni bir oyun yazarlığının başladığının sinyallerini vermiştir. Sanatçının temel görevinin yaşarken kendini doğrulamasını konu alan "Martı", 1898 yılında Moskova Sanat Tiyatrosu'nda sahnelendiğinde övgüyle karşılandı. "Martı", yazarın üslubunun sahnede başarı kazanmasına yol açan oyun olarak değerlendirildi. Dışsal olaylardan çok içsel çatışmalarla gerilim kazanan psikolojik-lirik oyun biçimini yaratan Çehov, günlük yaşamın görünüşte önemsiz olanın ayrıntılarıyla incelendiğinde yüksek düzeyde dramatik bir yapı kazandığına ve sarsıcı etkiler yarattığına dikkat çekmiştir. "Vanya Dayı" ve "Üç Kızkardeş" adlı oyunlarda dram biçimine uygun olan anlatım tarzı içine girerek, yaşama yabancılaşmayla yaratıcı etkinlik arasındaki çatışmayı ve duyarlı insanların istek ve düşleriyle yaşamın bayağı yayını arasındaki çatışmayı işlemiştir.

Devrim öncesi Rusya'sının sınıfsal katmanlarını keskin bir gözle gözlemlemesini bilen Çehov, "Vişne Bahçesi"nde soyluluğun kaçınılmaz çöküşünü, burjuvazinin iktidarı ele geçirmesini, bununla birlikte anlam dolu başka yaşama kavuşma çabasını anlatmıştır. Gerek hikayeleri gerekse oyunlarıyla dünya çapında haklı bir üne sahip olan Anton Çehov, bir çok yazarı da etkisi altına almıştır. Maksim Gorki, Bunin, Arbuzov, Kazakov gibi Rus yazarların yanı sıra K. Mansfield, G.B. Shaw, J. Galsworthy, Virginia Wolf, F. Mauriac, E. Triolet, Thomas Mann gibi batılı yazarların Çehov'un etkisinin altında kaldıkları açıktır.

Hikaye: Cansıkıcı Öyküler (Skuçnaya İstoriya, 1889), Düello (Duel, 1891), Altıncı Koğuş (Palata No: 6, 1892), Edebiyat Öğretmeni (Uşitel Slovesnosti, 1894), Talebe (Student, 1894), Roşild'in Kemanı (Skripka Rokşil'da, 1894), Hancı Kadın (Bab'e Carstvo, 1894), Tri Goda (Üç Yıl, 1895), Ev Sahibesi (Supruga, 1895), Ariadna (1895), Hayatım (Moya zizn, 1896), Mujikler (Muziki, 1897), Maymun İştahlı (Poprygunya, 1897), Frenk Üzümü (1898), Yunyç (1898), O lyubvi (Aşk Üstüne, 1898), Pratik Bir Olay (Sluçay iz praktiti, 1898), Duşeçka (1898), Çelovek v futlyare (1899), Nöbet (Pripadok, 1889), Köpekli Kadın (Dama s Saboçkoy, 1899), Darboğaz (V ovrage, 1902), Gelin (Nevesta, 1903) Asmakatlı Ev (Dom s mezoninom, 1904)
Oyunları: Ayı (Medved, 1888), Teklif (Predlozeni, 1888), İvanov (1888), Martı (Çayka, 1896), Vanya Dayı (Djadya Vanya, 1897), Üç Kızkardeş (Trisestry 1901), Vişne Bahçesi (Vişnevy sad, 1904)